คำนวณอากรแสตมป์ตราสาร

มาตรา 118 แห่งประมวลรัษฎากรเขียนไว้ตรง ๆ ว่า “ตราสารใดไม่ปิดแสตมป์บริบูรณ์ จะใช้ต้นฉบับ คู่ฉบับ คู่ฉีก หรือสำเนาตราสารนั้นเป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้ จนกว่าจะได้เสียอากรโดยปิดแสตมป์ครบจำนวนตามอัตราในบัญชีท้ายหมวดนี้ และขีดฆ่าแล้ว” สังเกตคำว่า “จนกว่า” — สัญญาไม่ได้เป็นโมฆะ และยังแก้ไขได้ด้วยการไปเสียอากรย้อนหลัง แต่ต้องเสียเงินเพิ่มตามมาตรา 113 ซึ่งอาจสูงถึง 5 เท่าของค่าอากรถ้าพ้น 90 วันไปแล้ว

ไม่ครบ · มาตรา 103 นิยาม “ปิดแสตมป์บริบูรณ์” ในกรณีแสตมป์ปิดทับว่าเป็น “การได้เสียอากรโดยปิดแสตมป์ทับกระดาษก่อนกระทำหรือในทันทีที่ทำตราสารเป็นราคาไม่น้อยกว่าอากรที่ต้องเสีย และได้ขีดฆ่าแสตมป์นั้นแล้ว” · ส่วน “ขีดฆ่า” นิยามว่าเป็น “การกระทำเพื่อมิให้ใช้แสตมป์ได้อีก โดยในกรณีแสตมป์ปิดทับได้ลงลายมือชื่อ หรือลงชื่อห้างร้านบนแสตมป์ หรือขีดเส้นคร่อมฆ่าแสตมป์ที่ปิดทับกระดาษ และลงวัน เดือน ปีที่กระทำสิ่งเหล่านี้ด้วย” · จุดที่คนลืมบ่อยที่สุดคือ “ลงวัน เดือน ปี” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของนิยาม ไม่ใช่ของแถม

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือกฎการปัดเศษ · บัญชีเขียนว่า “ทุกจำนวนเงิน 1,000 บาท หรือเศษของ 1,000 บาท” ซึ่งแปลว่าเศษที่เหลือนับเป็นหนึ่งหน่วยเต็มเสมอ สินจ้าง 10,500 บาทจึงเป็น 11 หน่วย = 11 บาท ไม่ใช่ 10.50 บาท · อีกจุดคือสัญญากู้ยืมที่ใช้หน่วยละ 2,000 บาท ไม่ใช่ 1,000 บาท และมีเพดาน 10,000 บาท หน้านี้จึงแสดงบรรทัด “วิธีคิด” ให้คุณกดเครื่องคิดเลขตามได้ทุกครั้ง

โดยทั่วไปไม่ต้อง · ลักษณะ 28 ของบัญชีเก็บอากรจากใบรับเพียงสามกลุ่มเท่านั้น คือ ใบรับรางวัลสลากกินแบ่งของรัฐบาล · ใบรับสำหรับการโอนหรือก่อตั้งสิทธิเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์เมื่อนิติกรรมนั้นมีการจดทะเบียนตามกฎหมาย · และใบรับสำหรับการขาย ขายฝาก ให้เช่าซื้อ หรือโอนกรรมสิทธิ์ยานพาหนะที่จดทะเบียนตามกฎหมาย · ยิ่งกว่านั้นบัญชียังเขียนข้อยกเว้นไว้ว่า “ใบรับ สำหรับจำนวนเงินที่ผู้รับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือภาษีธุรกิจเฉพาะ” ไม่ต้องเสียอากร ซึ่งครอบคลุมร้านค้าที่จด VAT แล้ว

เพราะเราปล่อยเฉพาะลักษณะที่เปิดบัญชีอัตราทางการอ่านครบทุกช่องแล้ว ทั้งค่าอากร ผู้ที่ต้องเสียอากร ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ ข้อยกเว้น และหมายเหตุ · อีก 20 ลักษณะที่เหลือ (เช่น กรมธรรม์ประกันภัย ตั๋วแลกเงิน เช็ค เลตเตอร์ออฟเครดิต บิลออฟเลดิง จำนำ คำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ) เรายังไม่ได้ไล่อ่านครบ และหลายตัวมีประกาศอธิบดีฯ บังคับให้ชำระเป็นตัวเงินโดยธนาคารเป็นผู้ยื่นแทน การเดาแล้วผิดในเรื่องนี้ทำให้เอกสารใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้ จึงเลือกบอกขอบเขตตรง ๆ แล้วลิงก์ไปบัญชีฉบับเต็มให้คุณตรวจเอง

กรมสรรพากรมีตารางแยกไว้ต่างหากจากบัญชีอัตรา · ที่เราอ่านมาและใส่ไว้ในหน้านี้คือ สัญญาเช่าที่มีค่าเช่าตั้งแต่ 1,000,000 บาทขึ้นไป หรือหน่วยงานของรัฐเป็นผู้เช่า · สัญญาจ้างทำของที่มีสินจ้างตั้งแต่ 1,000,000 บาทขึ้นไป หรือหน่วยงานของรัฐเป็นผู้ว่าจ้างและมีสินจ้างตั้งแต่ 200,000 บาทขึ้นไป · สัญญากู้ยืมที่สถาบันการเงินเป็นผู้ให้กู้ · และสัญญาค้ำประกันที่ธนาคารหรือบริษัทเงินทุนเป็นคู่สัญญา · กรณีเหล่านี้ยื่นแบบ อ.ส.4 หรือ อ.ส.4ข แล้วแต่กรณี · อนึ่ง หมายเหตุท้ายตารางระบุว่าแม้ไม่เข้าเกณฑ์บังคับ ผู้เสียอากรจะเลือกชำระเป็นตัวเงินโดยยื่นแบบ อ.ส.4 ก็ได้